En kısa tanımı “vücutta aşırı miktarda yağ birikmesi”dir. 1940’lı yıllara gelinceye kadar fazla kilolar insan sağlığını tehdit edici bir unsur olarak görülmüyordu. Aksine daha eski dönemlerde “kilolu olmak” güç-heybet-bolluk-zenginlik-doğurganlık gibi kavramları da içinde barındıran farklı bir bakış açısıyla algılanıyordu.
Günümüzde ise şişmanlık, beraberinde oluşan hastalıklar ve sosyal sorunlar nedeniyle üstesinden gelinmesi istenen önemli bir sağlık problemi olarak görülmekte  ve estetik sorunlar arasında ilk sırada yerini almaktadır.
Yağ dokusu cilt altı ile birlikte özellikle karın organları çevresinde ve organları saran zarlar arasında birikir. İşte bu cilt altı dışındaki bölgelerde bulunan yağ dokusu birikmelerine “visseral yağ dokusu” denir. Visseral yağ dokusunun vücuttaki dağılımına bağlı olarak ta şişmanlık,  “android ve jinoid” şişmanlık olarak iki tipe ayrılır. Android şişmanlıkta yağ dokusu daha çok karın bölgesinde toplanır ve bel/kalça oranı kadınlarda 0,8 erkekler de ise 1,0’dan büyük görülür. Jinoid tipte ise yağ dokusu birikimi daha çok kalça-üst bacak bölgesinde olur ve kadınlarda sık görülür, beraberinde genellikle venöz dolaşım bozuklukları (varis, ödem, ağrı, hareket kısıtlılığı gibi belirtiler verebilir)  bulunur.

Şişmanlık tanısı konulan kişilerde, şişmanlığın derecesi, iklim, çevre, cins ve genetik gibi birtakım faktörlerin de etkisiyle   bazı hastalıkların görülme sıklığında önemli artışlar gözlenir. Bu hastalıklardan bazıları, hipertansiyon, osteoartrit, konjenital kalp hastalığı, depresyon, koroner arter hastalığı ve safra kesesi hastalıklarıdır. Bu tür hastalıklar olmadan da kişinin  yaşam kalitesi olumsuz yönde etkilenir. Sağlık “Bedensel, ruhsal ve sosyal tam iyilik hali” olarak tanımlanmaktadır. Şişmanlık varlığında yukarıda sayılan hastalıklar dışında da kişi ruhsal ve sosyal anlamda da sorunlar yaşayabilir.

Şişmanlık tedavisinde bilimsel olan, şişmanlık derecesine göre uzman bir ekip tarafından en uygun olan tedavi seçeneklerinin sunulmasıdır. Tibbi açıdan tercih edilebilecek tedavi yöntemleri arasında;

Yukarıda sayılan tedavi yöntemleri arasında “diyet, egzersiz ve eğitim”den oluşan zayıflama proğramları özellikle birbirlerini tamamlayan en geçerli ve en sağlıklı zayıflama yöntemi olup, üstünlüklerinden bazıları aşağıda belirtilmiştir:

• Her yaş gruplarında uygulanabilir,
• Yan etkisi yoktur, sağlıklı beslenme ve kilo koruma konusunda kişisel bilinç düzeyini artır
• Doğru beslenme alışkanlıklarının kazanılması ile kişinin yaşam kalitesi artar
• Daha ekonomiktir,
• Diyetle verilen kilo sonrası oluşabilecek sarkmalar çok daha az görülür veya hiç görülmez    (düzenli egzersizler sayesinde)
• Eğitimler ile yaşam tarzı değişikliği programı uygulanır.
• zayıflamak kadar istenilen kilonun koruması  zayıflama ve kilo koruma programında    öğretilir, uzun süreli  profesyonel yardım ile kişi tekrar kilo sorunu ile karşılaşmaz.

Zayıflamanın tek bir yolu vardır. Yaşam Tarzı değişikliği ile birlikte egzersiz programını uygulamaktır. Zayıflamak için vücudumuzda biriken yağ dokusu azaltılmalıdır. Bunun için de aldığınız kalori miktarınızı azaltmanız gerekmektedir. Yapacağınız egzersizle yağ dokunuzu azaltırken, ek olarak artacak olan kas dokusu da sizin metabolizma hızınızı artırarak daha fazla kalori harcamanıza ve yağ dokularınızdan bir an önce kurtulmanıza yardımcı olacaktır. Tüm bunları yaparken sağlığınızdan asla ödün vermeden ve vücudumuzun gereksinimi olan temel besin gruplarını dengeli ve planlı bir şekilde alınmalıdır.

- Doğru yöntem, doğru uzman, iyi bir motivasyonla başlayıp, öğrenmeye açık, istekli ve    değişime hazırsanız başarılı olabilirsiniz.
- Birçok kez denemiş ve başarıya ulaşamamış olabilirsiniz. Geçmiş denemelerinizde nerede    hata yapmış olduğunuzu uzmanınızla birlikte bulup, aynı hataları yapmamaya çalışırsanız    mutlaka başarılı olacağınızı bilin.
- En sık yaşanan ve başarılı olmanızı engelleyen durumlar; uzman görüşü ve takibinin    olmaması, kilo vermeyi sadece belli bir sürede yapacağınız diyetlerden ibaret olduğunu    sanmak ve diyete odaklanıp yaşam tarzında olumlu değişikliklerin yapılması gerektiğinin    farkında olmamaktır.
-  Kilo alınmasının nedeni aslında olumsuz davranış ve alışkanlıklarımızdır.
- Vücut yapımızı genetik faktörler ve çevresel faktörler belirler. Genetik yapımızı    kabullenmeliyiz ve onu değiştirmemiz  mümkün görünmemektedir. Oysaki çevresel    faktörleri oluşturan, beslenme, egzersiz ve stres faktörünü değiştirmek elimizdedir.
- Çevresel faktörlere yeterince hükmedemezsek başarılı olamayız.

Sağlıklı beslenme ve sağlıklı yaşam tarzı koşullarını sağlamak sadece belli bir meslek grubuna veya belli kişilere ait bir özellik değildir. Sağlıklı beslenme, bir tarz ve prensipler dizisidir. Yoğun iş temposunda (iş yemekleri, kokteyller vs.) kendinize ve ortamınıza en uygun olan beslenme alışkanlığını kazanabilirsiniz. Bunun için sadece beslenme uzmanınızla beraber gününüzü planlamayı ve doğru kararlar vermeyi öğrenmeniz ve iyi bir beslenme eğitiminden geçmeniz yeterlidir.

Buradaki sihirli sözcük: "DENGE"
Az ve öz yemeği öğrenmek, ölçülü olduğu sürece her şeyden yiyebileceğinizi keşfetmek ve bunu yaşamınızın bir parçası olarak kabul etmekle başarıya ulaşabilirsiniz. Doğru yemeği öğrenmek yeni bir dil öğrenmek gibidir. Temelini öğrenmek ve üzerinde biraz çalışmak gerekiyor. Bunun için işin uzmanından yardım ve destek almak, sizi yönlendirmesini sağlamak gerekmektedir.

Amacınız dengeli, sağlıklı ve kalıcı kilo vermeği başarmak olmalıdır. Kısa sürede kilo verdiren düşük kalorili diyetler yaşam tarzında köklü değişiklikler yaratmazlar.
Hızlı kilo vermek için hazırlanan düşük kalorili diyetler sonucunda kas kitlesi ve su kaybı olmaktadır. Yarı aç kalarak zayıflatan yöntemlerle verilen kiloların 2/3'ü vücut kas kitlesi geri kalanı ise vücut suyundan olur. Bu yanıltıcı bir kilo kaybıdır. Ve kalıcı değildir ve hızla geri alınır. Düşük kalorili diyetlerle karbonhidrat depoları yetersiz kaldığından kastaki protein yakıt olarak kullanılır. Diyetin enerji değeri ne kadar düşükse o kadar kas kitlesi kaybedilir.
Metabolizmanın düzenli çalışması yani yağ yakması için de özellikle su, vitamin ve minerallerin uygun doz ve aralıklarla alınması gerekmektedir. Bunların yetersiz alınımı kilo vermeyi zorlaştırır.

Düşük kalorili diyetlerle hayati önemi olan vitamin, mineral vb. besin maddeler yeterli alınamamakta ve bir takım sağlık sorunları yaşanmaktadır. Yaşamsal öneme sahip olan organların fonksiyonları bozulmaktadır. Tansiyon ve kan şekeri düşüklüğü, organlar ve dokularda sıvı toplanmaları (ödem), karaciğer işlev bozuklukları, kalp yetmezliği, kalp kası iletim bozuklukları hatta ölüm olayları yaşanabilmektedir.

Vücudumuzda gerçekleşen olayların hepsinde enerjiye gereksinim vardır. Eğer enerji sağlanamaz ise, işlevlerin yapılması mümkün değildir. Besinlerin bir kısmı yapım için kullanılmakta ise de, büyük bir çoğunluğu enerji gereksinimi için harcanmaktadır. Büyüme ve gelişme işlemleri çocukluk çağında tamamlanmaktadır. Ancak yapım ve yıkım işlemleri ölünceye kadar devam etmektedir.

Vücudumuzda enerji üretimi hücrelerin içinde bulunan "mitokondri" organelinde gerçekleşir. Enerji olarak kullanılacak olan besinler kan yolu ile hücreye gelirler ve oksijenle bir dizi kimyasal işlemden sonra  enerjiye dönüşürler.
Metabolizma “Hücrede, besinlerden enerji oluşumu ve harcanması” olayına denir.
Besinler sindirilip kana  karışıyorsa enerji olarak da kullanılabilirler. Enerji birimi olarak kalori terimi sıklıkla kullanılır. Kilo vermek ve kiloyu korumak için besinlerin vücutta oluşturdukları enerji değerini bilmek gereklidir.

- Karbonhidratlar (CHO): 1 gramı 4 Kalori (Kilokalori) verir.
- Proteinler: 1 gramı 4 Kalori (Kilokalori) sağlar. Proteinlerin 1 gramı normalde 5.6 Kalori
sağlarlar. Ancak ortaya çıkan azotun atılabilmesi için kullanılan enerji çıkarıldığında net verdiği enerji 4 Kalori olmaktadır.
- Yağlar: 1 gramı 9 Kalori (Kilokalori) vermektedirler.

Enerji temini için tüm yukarıda belirtilen besinlerden dengeli olarak alınmalıdır. Karbonhidratların gıdada fazla olması sindirim bozukluklarına, ishallere (entoleranslara) neden olmakta, yağların fazla alınması farklı sağlık sorunları yaratmakta ve Proteinlerin yüksek oranda enerji olarak kullanılması da azot birikimine,  o da böbrek ve kalp damar hastalıklarına yol açmaktadır.

Alınan bu enerjiler nasıl harcanıyor?
Enerji harcanması üç yolla olur:
1-Bazal metabolizma,
2-Fiziksel aktivite,
3-Yiyeceklerin termik etkisi ile.

Bazal metabolizma:
Yiyeceklerin sindirilmesinden sonra, 12 saat mutlak dinlenme anında, uyanık olarak harcanan enerjiye "Bazal Metabolizma" denilmektedir. Bazal metabolizmada harcanan enerji, iç organların çalışması için kullanılmaktadır. Bazal metabolizma yaşa, cinsiyete, vücut kitlesine ve bileşimine göre değişkenlik gösterir.
Enerji gereksinimi ve her bir organizmanın içinde bulunduğu ortama göre harcaması gereken enerji oranı farklılık göstermektedir. Koşan bir kişinin ihtiyacı fazla olduğu gibi, büyümek, kilo almak ve gelişmek için enerjiye gereksinimi olan erken doğmuş prematüre bebeğe de yüksek oranda enerji temin edici gıda verilmelidir. Menapoz ‘da olan bir kişinin enerji ihtiyacı daha düşüktür.

Enerji metabolizmasını yavaşlatan faktörler:

Fizyolojik Olaylar: Menapoz, Gebelik, 5-7 yaşlarında ve  Ergenlik döneminde enerji metabolizması hızı azalır.

Psikolojik Faktörler: Stres, Depresyon, Anoreksia Nevroza gibi beslenme davranışı bozuklukları enerji metabolizmasını olumsuz etkiler.

İlaçlar: Bazı antidepresan ilaçlar (trisiklikler gibi), sulfanirüreler, steroid içeren doğum kontrol hapları  enerji metabolizmasına yavaşlatır.

Endokrin Hastalıklar: Hipotroidizm, Cushing Sendromu, Polikistik Over ve Tip 2 Diabet Hastalığı ile bazı beyin tümörlerine bağlı hormon bozuklukları (Hipotalamik tümörlerde olduğu gibi) enerji metabolizmasını yavaşlatarak şişmanlığa neden olurlar.

Genetik: Yukarıda sayılanların dışında ayrıca ailevi ve genetik yatkınlık ta şişmanlığa yatkınlık oranını % 40-70 dolayında artırır.

Enerji Metabolizmasını artıran faktörler:

Fiziksel hareketlerden sonra bazal metabolizma artar.
Aerobik hareketler en etkili enerji yakma yöntemidir. Direnç egzersizi hareketleri kas kitlesinin artmasını sağlayarak bazal metabolizmanın artmasını etkiler.

Diyetin bileşimine göre bazal metabolizma artar.
Besin alımından sonra metabolizma hızlanır. Bu artış sindirim karşılığıdır. Bazal metabolizmanın % 10’u kadar bir artış söz konusu olmaktadır.

Kaliteli uyku yağ hücresinin enerji yakışını artırır. 
Vücut ısısı 1 °C yükselince bazal metabolizma % 7 oranında artar.

Kilo vermek ve kilosunu korumak isteyen kişi öncelikle kendi vücudunu iyi tanımalı,  bazal metabolizma hızını  bilmeli, yukarıda belirtilen hastalıklar var mı kontrol ettirmelidir. Besin içerikleri hakkında bilgi sahibi olmalı ve fiziksel hareket konusunda aktif olmalıdır. Kilo  her yaşta, her durumda, her ortam da verilir. Yeter ki kişinin  kendisi bu konuda istekli olsun.